Vrouw met parasol, naar links: Het gezicht dat hij koos niet te schilderen
Ga onderaan een kleine helling staan op een winderige dag en kijk omhoog naar iemand die bovenop staat. Je zult de grond achter hen niet zien. Je ziet hen tegen niets dan lucht, verhoogd door de hoek, groter dan ze zijn, met de wind die hun kleding in vormen trekt die ze niet kozen. Het gras bovenop de helling zal bewegen. Hun omtrek zal niet helemaal stil blijven.
Dat is de positie waarin dit schilderij je plaatst, en die werd in 1886 bewust gekozen door een man die hetzelfde beeld elf jaar eerder al eens had gemaakt, met een andere vrouw erin.
De pose die hij al had gebruikt
In het midden van de jaren 1870, in Argenteuil, had hij een vrouw op een helling geschilderd met een parasol, van onderaf gezien, wind in haar jurk, een kind iets achter haar. De vrouw was Camille, die het middelpunt van zijn leven was geweest sinds hij jong en blut was, die zwanger was in Parijs terwijl hij in 1867 de kust schilderde, en die al jaren dood was tegen de tijd dat hij zich voor deze tweede versie opstelde.
In 1886 keerde hij terug naar die compositie. Zelfde lage standpunt,zelfde figuur op een helling tegen de open lucht,zelfde parasol,zelfde wind. Het model was een jonge vrouw uit zijn huishouden in Giverny, en het schilderij is geen portret van haar.
Dat zie je in één oogopslag, omdat het gezicht niet is geschilderd. Er worden gelaatstrekken gesuggereerd onder de schaduw van de parasol, maar niets dat je zou kunnen identificeren, niets dat je op straat zou herkennen. Hij had geen tijdgebrek. Alles in het doek is met enorme aandacht bewerkt. Het gezicht is expres open gelaten.
Wat er gebeurt als een gezicht ontbreekt
Een geschilderd gezicht is een magneet. Zet er een in een beeld en al het andere wordt achtergrond, omdat mensen altijd eerst naar gezichten kijken, en zodra we er een hebben gevonden, vragen we ons af over de persoon in plaats van over het beeld.
Haal het gezicht weg en er gebeurt iets vreemds. De figuur stopt met een specifiek individu te zijn en wordt een aanwezigheid, een vorm met gewicht en houding en een richting van aandacht. Je kunt niet vragen wie ze is, dus je begint op te merken hoe ze staat, hoe de wind haar raakt, hoe ver boven je ze is, hoe het licht door de parasol valt en haar bovenlichaam kleurt met gereflecteerde kleur.
Het verandert ook de emotionele temperatuur op een manier die moeilijk te benoemen is en gemakkelijk te voelen. Dit is een beeld van een vrouw die gedeeltelijk is weggedraaid, hoog, naar links gericht, met haar identiteit onthouden. Wat het ook doet, het biedt haar niet aan jou aan. Het heeft meer gemeen met de herinnering aan een persoon die je op afstand kort hebt gezien, dan met een portret, en het is de moeite waard om te weten dat de compositie die het nieuw leven inblaast toebehoorde aan iemand die niet opnieuw geschilderd kon worden.
Er is ook een technische reden, en de twee heffen elkaar niet op. Een gezicht geschilderd op deze schaal, onder een parasol, tegen de lucht, zou afgewerkt moeten worden tot een detailniveau dat niets anders in het doek benadert, en op het moment dat je één passage afwerkt tot een hogere standaard dan de buren, splitst het beeld in tweeën. De figuur zou een portret worden dat in een landschapsschets is geplakt. Het hoofd op dezelfde afwerkingshoogte laten als het gras en de jurk houdt het hele oppervlak in één taal, wat precies is waar een schilder die buitenshuis in de wind werkt, op moet staan als het geheel bij elkaar moet blijven.
Het ontstaan ervan
Buitenshuis figuurschilderen is veel moeilijker dan buitenshuis landschap, en dit is een van de redenen waarom het beeld ongebruikelijk is. Landschap blijft tenminste waar je het neerzet. Een persoon die op een open helling in de wind staat, heeft binnen tien minuten ongemak en is binnen een uur uitgeput, en elke keer dat ze haar gewicht verplaatst, verandert de hele silhouet.
Het lichtprobleem is erger. De figuur is tegen de lucht, wat betekent dat ze grotendeels tegenlicht heeft, wat betekent dat de kant die naar jou is gericht in de schaduw ligt terwijl de randen oplichten. Bovendien is een parasol een doorschijnend gekleurd filter dat direct boven haar wordt gehouden, dus het werpt kleur naar beneden op haar hoofd en schouders. Als je daar iets verkeerd doet, leest ze als een uitgeknipte figuur die op een landschap is geplakt.
Kijk hoe de twee zones zijn behandeld. De jurk is niet grijs, maar vol blauw, lila en lichtgroen dat is opgepikt uit de lucht en het gras eromheen. De verlichte randen zijn aangebracht met een paar beslissende penseelstreken. Waar het licht door de parasol valt, werpt het een gekleurde gloed op haar, en die ene relatie is wat de figuur aan de lucht om haar heen last.
Waar je naar moet kijken
- De horizon, of beter gezegd de afwezigheid ervan. Die ligt zo laag, of zo ver buiten het kader, dat er bijna geen landschap is. Dit is een figuur in de lucht.
- Het gras aan de basis. De streken lopen omhoog en licht diagonaal, de wind volgend, en ze worden langer en losser naar de onderrand toe. Dat directionele penseelwerk is wat de lucht in het beeld doet bewegen.
- De sjaal of sluier. Volg welk stuk stof dan ook dat door de wind wordt gegrepen. Het is de snelheidsmeter van het beeld en het vertelt je dat de dag niet kalm was.
- De onderkant van de parasol. Het is de enige plek waar een sterke lokale kleur is toegestaan, en het fungeert als een deksel over de hele figuur.
- De onderkant van de jurk tegen het gras. De rand lost daar op en de figuur lijkt uit de helling te groeien in plaats van erop te staan.
Neem dan drie stappen terug en kijk naar de hele silhouet in één keer. Van een afstand wordt het een enkele elegante vorm, een diagonaal van de parasol door het lichaam naar het gras, die heel lichtjes in het weer leunt.
Waar een figuur thuishoort aan de muur
Een landschap geeft een kamer een uitzicht. Een figuur geeft een kamer een persoon, en dat is een andere soort beslissing. Zodra dit ergens hangt, is de ruimte bezet. Kamers die een beetje leeg aanvoelen, een gang, een trappenhal, een slaapkamermuur, hebben daar enorm veel baat bij, omdat het oog nu iemand in huis heeft.
Het formaat is staand, dus het hoort waar verticale ruimte beschikbaar is en horizontale ruimte niet. Tussen twee deuren, op een schoorsteenmantel, naast een hoog raam, bij de bocht van een trap waar je naar opkijkt. Dat laatste is het beste van allemaal, omdat het het lage standpunt nabootst waarop het schilderij is gebouwd. Hang het iets hoog, zodat je naar de figuur opkijkt zoals het beeld bedoelt, in plaats van haar op ooghoogte te ontmoeten als een portret.
Het palet is zacht, koel en licht, voornamelijk luchtblauw, lichtgroen en gebroken wit, dus het werkt tegen kleur zonder te botsen en tegen wit zonder te verdwijnen. Houd de verlichting gelijkmatig. Een harde directionele lamp zal de boetsering van de jurk plat maken en het gezicht laten lezen als een vlek in plaats van als een beslissing. Bij gewoon daglicht en een beetje afstand doet dat onbeschilderde gezicht wat het altijd heeft gedaan, namelijk je een tijdje naar al het andere laten kijken, en er dan naar terugkomen.
Meer uit deze collectie
Breng dit schilderij naar huis
Kies voor een met de hand geschilderde olieverfreproductie voor echte penseelvoering, of een archiefcanvasprint voor een heldere museumbeeld-editie. Elk formaat behoudt de oorspronkelijke verhoudingen.
Bekijk dit werk en opties
Verder lezen
Verifieer het origineel in de Department of Paintings of the Louvre collectieregistratie en ga verder met gerelateerde werken in de catalogus.