Τα Νούφαρα: Πράσινες Αντανακλάσεις
Σταθείτε στην άκρη μιας ήρεμης λιμνούλας το μεσημέρι μιας ζεστής μέρας και κοιτάξτε κατευθείαν κάτω. Υπάρχει μια στιγμή, μόλις συνηθίσουν τα μάτια σας, που σταματάτε να βλέπετε νερό. Αυτό που βλέπετε είναι μια πράσινη μάζα με πράγματα αιωρούμενα μέσα της, και δεν μπορείτε να πείτε αν κοιτάτε την επιφάνεια, μια αντανάκλαση πάνω στην επιφάνεια ή κάτι από κάτω της. Το βάθος και η επιφάνεια γίνονται το ίδιο πράγμα. Είναι ελαφρώς αποπροσανατολιστικό, και οι περισσότεροι άνθρωποι αποστρέφουν το βλέμμα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Αυτός ο πίνακας είναι εκείνη η στιγμή, συγκρατημένη για εκατό χρόνια, στο πλάτος ενός τοίχου.
Δεν υπάρχει ουρανός σε αυτόν. Δεν υπάρχει όχθη, γέφυρα, κορμός ιτιάς, ούτε γραμμή που να δείχνει πού τελειώνει το νερό. Δεν υπάρχει τίποτα που να σας λέει πόσο μακριά είναι οτιδήποτε ή πόσο μεγάλος πρέπει να είναι ο πίνακας. Ανάμεσα σε όλα τα μεγάλα πάνελ που δημιούργησε, αυτό είναι το ένα που πηγαίνει πιο μακριά στην αφαίρεση των συνηθισμένων στοιχείων ενός τοπίου, και είναι ο λόγος που ακόμα αιφνιδιάζει τους ανθρώπους μέσα σε ένα δωμάτιο γεμάτο πίνακες που φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, να έχουν το ίδιο θέμα.
Η χρονιά που έβγαλε τον ουρανό από την εικόνα
Είχε ξεκινήσει ως ζωγράφος του ορατού κόσμου στην πιο ευανάγνωστη μορφή του: γέφυρες, βάρκες, παραλίες, προσόψεις καθεδρικών ναών. Στη δεκαετία του 1870 ζωγράφισε ένα ποτάμι με μια γέφυρα από πάνω του και ιστία πάνω του, και θα μπορούσες να χρησιμοποιήσεις τον πίνακα για να βρεις τον δρόμο σου στην πόλη. Στη δεκαετία του 1890 ζωγράφισε την πρόσοψη ενός καθεδρικού ναού ξανά και ξανά από ένα νοικιασμένο δωμάτιο, και ακόμα και εκεί το κτίριο διατηρούσε το σχήμα του.
Μέχρι το 1920, όλα αυτά είχαν αφαιρεθεί. Οι μεγάλες διακοσμήσεις ζωγραφίστηκαν σε ένα ειδικά κατασκευασμένο τρίτο στούντιο στη Ζιβερνί, από το 1914 έως το 1916 και μετά, σε καμβάδες πολύ μεγάλους για να μεταφερθούν έξω, και εγκαταλείπουν τη μία σύμβαση που είχε οργανώσει την ευρωπαϊκή ζωγραφική τοπίου για αιώνες: τον ορίζοντα.
Οι λόγοι ήταν εν μέρει πρακτικοί. Ένας πίνακας με ορίζοντα έχει εγγενές μέγεθος, επειδή ο ορίζοντας σας λέει πού στέκεστε και πόσο ψηλοί είστε. Αφαιρέστε τον και ο πίνακας μπορεί να έχει οποιαδήποτε διάσταση, που είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόταν για έναν κύκλο σχεδιασμένο να τυλίγει τον θεατή σε δύο οβάλ δωμάτια. Έδωσε όλο τον κύκλο στο γαλλικό κράτος, και εγκαταστάθηκε στην Ορανζερί το 1927, τη χρονιά μετά τον θάνατό του.
Αλλά υπάρχουν περισσότερα από τη μηχανική. Ήταν στα ογδόντα του. Είχε χάσει τη δεύτερη σύζυγό του το 1911 και τον γιο του Ζαν το 1914. Του είχαν πει γύρω στο 1912 ότι είχε καταρράκτη και θα συνέχιζε να δουλεύει με αυτόν μέχρι μια επέμβαση το 1923. Ένας ζωγράφος σε αυτή τη θέση έχει κάποιο λόγο να ενδιαφέρεται για έναν πίνακα χωρίς σταθερό έδαφος και χωρίς ανώτερο άκρο.
Η δημιουργία: το πράσινο δεν είναι ένα χρώμα
Το πρώτο πράγμα που παρατηρεί ένας ζωγράφος σε αυτόν τον καμβά είναι πόσο δύσκολο είναι να γίνει.
Το πράσινο είναι το πιο ύπουλο χρώμα στην παλέτα. Ισοπεδώνει γρήγορα, γίνεται λασπωμένο όταν το δουλεύεις υπερβολικά, και μια μεγάλη περιοχή του θα διαβαστεί ως ένα νεκρό φύλλο αν δεν κρατηθεί κάθε τετραγωνικό εκατοστό ζωντανό. Εδώ εργάζεται με μια περιοχή πράσινου αρκετών μέτρων σε πλάτος και το κρατάει να αναπνέει σε όλη τη διαδρομή.
Δείτε πώς. Τα πράσινα δεν αναμειγνύονται σε μια ομοιόμορφη απόχρωση και απλώνονται. Τοποθετούνται ως ξεχωριστές θερμοκρασίες το ένα απέναντι στο άλλο: ένα μπλε-πράσινο που μένει πίσω, ένα κίτρινο-πράσινο που έρχεται μπροστά, ένα λαδί που είναι σχεδόν καφέ, ένα πράσινο τόσο χλωμό που είναι σχεδόν λευκό όπου το φως χτυπά ένα φύλλο. Ανάμεσά τους περνά βιολέτες και θαμπό κόκκινο, μερικές φορές ως μία μοναδική πινελιά μισοθαμμένη κάτω από πιο πρόσφατο χρώμα. Αυτές οι ζεστές νότες είναι που σταματούν όλη την επιφάνεια από το να γίνει κρύα και επίπεδη, και πρέπει να τις αναζητήσετε επειδή είναι σκόπιμα ήσυχες.
Το χρώμα είναι πιο παχύ εδώ από ό,τι στα πιο χλωμά πάνελ. Σε ορισμένα σημεία μπορείτε να δείτε την κορυφογραμμή που αφήνει ένα γεμάτο πινέλο τραβηγμένο στο πλάι, και σε άλλα έχει επιστρέψει σε μισοξηραμένο χρώμα ώστε η υποκείμενη στρώση να φαίνεται σε ραβδώσεις. Δεν είναι καθαρή δουλειά. Δεν προοριζόταν ποτέ να εξεταστεί από απόσταση ανάγνωσης, αν και επιβιώνει αυτής της εξέτασης καλύτερα από τους περισσότερους.
Η λιμνούλα ήταν δική του κατασκευή. Η Ζιβερνί νοικιάστηκε το 1883, αγοράστηκε το 1890, και ο κήπος με το νερό σκάφτηκε από το 1893, που σήμαινε εκτροπή ενός κλάδου του Έπτ και λήψη επίσημης άδειας αφού οι αγρότες διαμαρτυρήθηκαν. Η ιαπωνική πεζογέφυρα ακολούθησε το 1895. Το πυκνό καλοκαιρινό πράσινο σε αυτόν τον πίνακα είναι το πράσινο των φυτεύσεων που επέλεξε, μεγαλωμένο στο μέγεθος που περίμενε.
Μαθαίνοντας να το βλέπετε: διαβάστε το ως βάθος, όχι ως μοτίβο
Το συνηθισμένο λάθος με αυτό το πάνελ είναι να το βλέπουμε ως διακόσμηση, μια διευθέτηση ευχάριστων πράσινων σχημάτων. Δεν είναι, και ο πίνακας γίνεται πολύ πιο δυνατός μόλις επιμείνετε να τον διαβάσετε χωρικά. Δοκιμάστε αυτό.
- Βρείτε πρώτα τα φύλλα. Τα φύλλα των νούφαρων είναι τα μόνα πράγματα στον πίνακα που βρίσκονται επίπεδα. Συγκεντρώνονται σε οριζόντιες συστάδες, και γίνονται μικρότερα και πιο κοντά το ένα στο άλλο προς την κορυφή του καμβά. Αυτή είναι η προοπτική, που λειτουργεί ήσυχα. Η κορυφή του πίνακα είναι μακριά. Το κάτω μέρος είναι στα πόδια σας.
- Τώρα βρείτε τις αντανακλάσεις. Οι μακριές κάθετες μουντζούρες του πιο σκούρου πράσινου είναι δέντρα, ανάποδα, που βρίσκονται στο νερό. Δεν είναι στη λιμνούλα. Είναι πάνω και πίσω σας, και ο πίνακας σας τα δείχνει με τον μόνο τρόπο που το νερό μπορεί.
- Μετά βρείτε τα κενά. Μεταξύ των αντανακλάσεων υπάρχουν ανοίγματα πιο χλωμού, πιο δροσερού χρώματος. Αυτά είναι ο ουρανός, που αντανακλάται επίσης, πάνω και πίσω σας. Έτσι, ο πίνακας περιέχει έναν ουρανό. Απλά αρνείται να τον βάλει στην κορυφή.
- Κρατήστε και τα τρία ταυτόχρονα. Επιφάνεια, αντανάκλαση, βάθος. Αυτή είναι η αίσθηση που επιδίωκε, και μόλις την έχετε ο καμβάς σταματά να είναι επίπεδος και γίνεται πραγματικά ιλιγγιώδης.
Αφιερώστε πέντε λεπτά και θα παρατηρήσετε κάτι άλλο: δεν υπάρχει ένα μόνο σημείο για να ξεκουράσετε το μάτι σας. Κάθε σύνθεση που σας έμαθαν να αναζητάτε, ένα εστιακό σημείο, ένα θέμα, ένα κέντρο, έχει αφαιρεθεί. Ο πίνακας απλά συνεχίζει. Αυτή η άρνηση είναι όλο το νόημα ενός κύκλου σχεδιασμένου να περιβάλλει έναν άνθρωπο σε έναν καμπύλο τοίχο.
Πώς συμπεριφέρεται σε ένα πραγματικό δωμάτιο
Αυτό είναι το πιο κορεσμένο και πιο περιβάλλον από τα πάνελ της λιμνούλας, και ζητά λίγα περισσότερα από ένα δωμάτιο από ό,τι τα χλωμά.
Είναι υπέροχος σε έναν χώρο που θέλετε να νιώθετε δροσερός, σκιασμένος και βαθύς: μια τραπεζαρία, μια βιβλιοθήκη, ένα υπνοδωμάτιο, ένα δωμάτιο του οποίου τα παράθυρα βλέπουν σε τούβλο ή τοίχο. Το πράσινο σε αυτή την πυκνότητα συμπεριφέρεται σαν φύλλωμα έξω από ένα παράθυρο. Το δωμάτιο διαβάζεται σαν να συνορεύει με έναν κήπο ακόμα και όταν δεν συνορεύει. Σε δωμάτια ήδη γεμάτα φυτά και ξύλο είναι εντελώς στο σπίτι του.
Το χρώμα του τοίχου τον αλλάζει περισσότερο από ό,τι με τους περισσότερους πίνακες. Σε λευκό φαίνεται πυκνός και σαν κόσμημα, σχεδόν σαν ταπισερί. Σε ένα απαλό ζεστό γκρι ή έναν τόνο πουτίνας, τα πράσινα χαλαρώνουν και οι βιολέτες και τα θαμπά κόκκινα μέσα τους έρχονται μπροστά, που είναι η πιο ενδιαφέρουσα ανάγνωση. Σε έναν σκούρο πράσινο τοίχο εξαφανίζεται στην επιφάνεια και γίνεται ατμόσφαιρα παρά αντικείμενο, που μερικοί άνθρωποι αγαπούν και άλλοι βρίσκουν απογοητευτικό.
Κρατήστε τον μακριά από έντονα ανταγωνιστικά χρώματα. Ένας κόκκινος καναπές ή ένα φωτεινό χαλί θα τον πολεμήσουν και θα χάσουν και οι δύο. Δώστε του ουδέτερη παρέα και θα σηκώσει όλο το δωμάτιο.
Κρεμάστε τον χαμηλά και φαρδιά, με το κέντρο κοντά στο ύψος των ματιών για έναν καθισμένο θεατή, και φωτίστε τον ομοιόμορφα. Αυτός είναι ένας πίνακας χωρίς εστιακό σημείο, οπότε ένα προβολέας είναι ακριβώς το λάθος εργαλείο. Εφευρίσκει ένα κέντρο που ο ζωγράφος πέρασε χρόνια αφαιρώντας.
Περισσότερα από αυτή τη συλλογή
Φέρτε αυτόν τον πίνακα στο σπίτι
Επιλέξτε ένα χειροποίητο λάδι σε καμβά για αυθεντική πινελιά ή μια εκτύπωση αρχειακού καμβά για καθαρή εικόνα μουσείου. Κάθε μέγεθος διατηρεί τις αρχικές αναλογίες.
Δείτε το έργο & τις επιλογές
Περαιτέρω ανάγνωση
Επαληθεύστε το πρωτότυπο στο Musée de l'Orangerie αρχείο συλλογής και συνεχίστε με τα σχετικά έργα στον κατάλογο.