Επίδραση του Ανέμου, Σειρά από Λεύκες
Υπάρχει ένα είδος πρωινού στον ποταμό Επτ όταν ο αέρας δεν μπορεί να αποφασίσει. Το ποτάμι απλώνεται ήρεμο και αργό στην όχθη, ο ουρανός υψώνεται ψηλά και ανήσυχος, και τότε μια ριπή έρχεται από το λιβάδι και ολόκληρη η σειρά από λεύκες γέρνει σαν ένα σώμα. Για έναν ζωγράφο που στέκεται μπροστά σε αυτό με έναν υγρό καμβά, αυτό είναι ένα πραγματικό πρόβλημα, όχι ποιητικό. Το θέμα που βγήκε να καταγράψει μόλις άλλαξε σχήμα. Θα αλλάξει ξανά μέσα σε ένα λεπτό, και δεν θα επιστρέψει ποτέ με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.
Αυτός ο πίνακας είναι αυτό το πρόβλημα αντιμετωπισμένο κατά μέτωπο. Οι κορμοί εξακολουθούν να ανεβαίνουν σε τακτική σειρά, ακόμα σε απόσταση με την περίεργη κανονικότητα που μόνο τα φυτεμένα δέντρα έχουν. Αλλά οι κορυφές έχουν σπρωχτεί στο πλάι. Οι κορυφές λυγίζουν και ρέουν προς τα κάτω με τον άνεμο. Το φύλλωμα έχει σταματήσει να είναι σχήμα και έχει γίνει κατεύθυνση.
Η χρονιά που έπρεπε να αγοράσει τα δέντρα
Μέχρι το 1891 ο Μονέ ήταν στο Ζιβερνί για οκτώ χρόνια, πρώτα ως ενοικιαστής από το 1883 και στη συνέχεια, από το 1890, ως ιδιοκτήτης του σπιτιού και του εδάφους γύρω του. Ήταν πάνω από πενήντα. Είχε περάσει το μεγαλύτερο μέρος της εργασιακής του ζωής με έλλειψη χρημάτων και το μεγαλύτερο μέρος της φήμης του διαφωνώντας με ανθρώπους που πίστευαν ότι οι πίνακές του ήταν ημιτελείς. Αυτό είχε επιτέλους αρχίσει να αλλάζει. Οι στοίβες σιτηρών που είχε ζωγραφίσει στο χωράφι κοντά στο σπίτι είχαν πουληθεί γρήγορα και καλά μέσω του εμπόρου του Ντιράν-Ρουέλ, και για πρώτη φορά στη ζωή του η ζήτηση ξεπερνούσε το χέρι του.
Έτσι πήγε να ψάξει για το επόμενο θέμα και το βρήκε σε απόσταση με τα πόδια: μια σειρά από λεύκες κατά μήκος του Επτ, φυτεμένες με την πειθαρχημένη μέθοδο που φυτεύεται η ξυλεία εργασίας, ριζωμένες σε υγρό έδαφος και διπλασιασμένες στο νερό από κάτω τους. Άρχισε. Και τότε έμαθε ότι τα δέντρα ήταν έτοιμα να πουληθούν και να κοπούν.
Αυτό που έκανε στη συνέχεια λέει περισσότερα για εκείνον από ό,τι θα μπορούσε ποτέ οποιαδήποτε ιστορία για το φως. Πήγε στη δημοπρασία και τα αγόρασε, ώστε να παραμείνουν όρθια μέχρι να τελειώσει. Ένα πράγμα είναι να είσαι δεμένος με ένα θέμα. Άλλο να αγοράσεις μια έκταση με εμπορική ξυλεία για να την κρατήσεις στη θέση της για λίγους ακόμη μήνες δουλειάς. Η σειρά πινάκων υπάρχει επειδή αρνήθηκε να τελειώσει με το πρόγραμμα κάποιου άλλου.
Ζωγραφίζοντας ένα θέμα που δεν μένει ακίνητο
Η μέθοδος εργασίας του σε αυτό το σημείο ήταν ήδη ασυνήθιστη. Δεν ζωγράφιζε έναν καμβά από την αρχή μέχρι το τέλος. Κουβαλούσε πολλούς, τους έστησε μαζί και κινούνταν μεταξύ τους καθώς το φως άλλαζε, επιστρέφοντας σε καθέναν μόνο όταν οι συνθήκες που τον ξεκίνησαν επέστρεφαν. Ένας πρωινός καμβάς δούλευε το πρωί. Ένας γκρίζος καμβάς περίμενε το γκρι. Αυτό τον έκανε ένα είδος ομήρου του καιρού, και παραπονούνταν συνεχώς, γιατί ο καιρός δεν νοιάζεται ότι έχεις έντεκα μισοτελειωμένους πίνακες και μόνο τέσσερις ώρες χρήσιμου φωτός.
Ο άνεμος προσθέτει έναν δεύτερο άξονα προβλήματος. Το φως αλλάζει αξία και χρώμα, και μπορείς να το κυνηγήσεις. Ο άνεμος αλλάζει το σχέδιο. Η μάζα που τοποθέτησες προσεκτικά πριν από μια ώρα είναι πλέον μετατοπισμένη, μετά μετατοπισμένη περαιτέρω, μετά εν συντομία πίσω εκεί που ήταν. Για να το ζωγραφίσεις καθόλου πρέπει να εγκαταλείψεις την ιδέα της αντιγραφής μιας μόνο στιγμής και αντί αυτού να ζωγραφίσεις τη συμπεριφορά του πράγματος: όχι πού είναι τα κλαδιά, αλλά τι κάνουν.
Γι’ αυτό ο καμβάς νιώθει ζωντανός και όχι ακριβής. Τα σημάδια μπαίνουν σε σύντομες, κεκλιμένες πινελιές που όλες τρέχουν περίπου προς την ίδια κατεύθυνση, έτσι ώστε η επιφάνεια να έχει ένα ρεύμα μέσα της. Το χρώμα δεν περιγράφει την κίνηση. Κινείται.
Υπάρχει μια λεπτομέρεια εδώ που μόνο κάποιος που έχει παρακολουθήσει λεύκες σε δυνατό άνεμο θα ήξερε να συμπεριλάβει. Τα φύλλα μιας λεύκας είναι πιο σκούρα από πάνω παρά από κάτω, και είναι προσαρτημένα με τρόπο που τους επιτρέπει να στρίβουν. Όταν έρχεται μια ριπή, ολόκληρη η κορυφή τρεμοπαίζει χλωμή καθώς χιλιάδες κάτω επιφάνειες αναποδογυρίζουν ταυτόχρονα, και στη συνέχεια σκουραίνει ξανά καθώς ηρεμούν. Το χρώμα του δέντρου δεν είναι μια σταθερή ιδιότητα. Είναι συνάρτηση του ανέμου. Σε αυτόν τον καμβά μπορείτε να βρείτε και τις δύο καταστάσεις, περιοχές όπου το φύλλωμα έχει γίνει ασημί και γειτονικές περιοχές όπου έχει παραμείνει βαθύ πράσινο, και η εναλλαγή κατά μήκος της σειράς είναι αυτή που κάνει την κίνηση να αισθάνεται ότι ταξιδεύει από το ένα άκρο στο άλλο και όχι ότι συμβαίνει παντού ταυτόχρονα.
Αξίζει επίσης να θυμηθούμε πόσο σωματικά δυσάρεστο είναι αυτό να γίνεται. Ένας τεντωμένος καμβάς σε καβαλέτο σε ανοιχτό έδαφος είναι ένα πανί. Πιάνει κάθε ριπή, το καβαλέτο θέλει να προχωρήσει, και το πινέλο φτάνει σε μια επιφάνεια που δεν μένει ακίνητη από κάτω του. Η χαλαρότητα των σημαδιών δεν είναι μόνο μια στυλιστική επιλογή. Κάποιο μέρος είναι η ειλικρινής καταγραφή ενός ανθρώπου που εργάζεται γρήγορα επειδή ο εξοπλισμός πολεμούσε μαζί του.
Τι να παρατηρήσετε μόλις σταματήσετε να μετράτε δέντρα
Ξεκινήστε με τους κορμούς και παρατηρήστε ότι κάνουν κάτι πολύ σκόπιμο. Είναι σχεδόν οι μόνες ευθείες κατακόρυφες γραμμές στην εικόνα, και απέχουν σαν ρυθμός. Το μάτι σας τους διαβάζει ως ρυθμό πριν τους διαβάσει ως δέντρα. Καλύψτε τις κορυφές με το χέρι σας και αυτό που απομένει είναι κοντά σε ένα κομμάτι αφηρημένης μέτρησης, ένα σύνολο κατακόρυφων διαστημάτων σε ένα επίπεδο πεδίο χρώματος.
Τώρα αφήστε τις κορυφές πίσω. Όλα πάνω από τη γραμμή των ματιών είναι διαγώνια, φτερωτά, ανήσυχα. Η εικόνα είναι χτισμένη στη σύγκρουση αυτών των δύο συστημάτων, του κανονικού και του άγριου, και ο άνεμος είναι το πράγμα που τα χωρίζει.
Κοιτάξτε τα κενά στη συνέχεια, τον ουρανό που φαίνεται ανάμεσα στους κορμούς. Αυτές οι λωρίδες δεν είναι άδειες. Είναι ζωγραφισμένες με τόση προσοχή όσο και τα φύλλα, και το χρώμα τους αλλάζει κατά μήκος της σειράς, πιο δροσερό και πιο χλωμό όπου τα δέντρα αραιώνουν. Σε μια τέτοια εικόνα τα αρνητικά σχήματα κουβαλούν το μισό φως.
Τέλος, κοιτάξτε προς τα κάτω στο νερό. Η αντανάκλαση δεν είναι καθρέφτης. Είναι σπασμένη και τεντωμένη από τον ίδιο άνεμο που λυγίζει τις κορυφές, έτσι τα διπλά δέντρα διαλύονται σε οριζόντια σημάδια έλξης. Το πάνω μισό κατακόρυφο, το κάτω μισό οριζόντιο, και η όχθη ραμμένη ανάμεσά τους. Αυτή είναι ολόκληρη η αρχιτεκτονική του καμβά σε μια πρόταση.
Πώς συμπεριφέρεται σε έναν πραγματικό τοίχο
Αυτό είναι ένα ψηλό θέμα και θέλει έναν ψηλό χώρο. Οτιδήποτε χτισμένο σε μια σειρά κατακόρυφων θα κάνει έναν τοίχο να φαίνεται ψηλότερος από ό,τι είναι, γεγονός που το καθιστά ασυνήθιστα καλό στα μέρη όπου οι περισσότεροι πίνακες δυσκολεύονται: ένας στενός διάδρομος, η έκταση τοίχου δίπλα σε μια σκάλα, ένα προεξέχον τμήμα τζακιού, η άβολη λωρίδα ανάμεσα σε δύο πόρτες.
Το χρώμα είναι πράσινο και γκρι και φως ποταμού, που σημαίνει ότι κάθεται ήσυχα κατά των ζεστών ουδέτερων και του ακατέργαστου ξύλου, και ζωντανεύει σε έναν ελαφρώς πιο σκούρο τοίχο από ό,τι θα περιμένατε. Σε έναν χλωμό τοίχο διαβάζεται ως παράθυρο. Σε έναν τοίχο μεσαίου τόνου το διαβάζει ως ένα κομμάτι υφής με υφή, και ο ρυθμός των κορμών βγαίνει μπροστά.
Επίσης, ανταμείβει την απόσταση. Σταθείτε κοντά και η επιφάνεια είναι ένα χάος από κεκλιμένες πινελιές χωρίς καθόλου φύλλα. Κάντε τέσσερα βήματα πίσω και η σειρά κουμπώνει σε τάξη και αρχίζει να φυσάει. Εάν έχετε ένα δωμάτιο με μια φυσική μεγάλη θέα απέναντι, αυτός είναι ένας πίνακας που χρησιμοποιεί αυτή τη θέα.
Γιατί ο ανέμιος παραμένει ο ανήσυχος
Ο Μονέ ζωγράφισε αυτή τη σειρά δέντρων σε άπνοια, στο ροζ λυκόφως, σε επίπεδο απογευματινό φως και σε καιρό που τους κολάκευε. Αυτή είναι η εκδοχή όπου η φύση είναι ασυνεργάσιμη, και είναι καλύτερη γι’ αυτό. Το θέμα δεν είναι οι λεύκες. Το θέμα είναι μερικά δευτερόλεπτα κινούμενου αέρα που έγιναν μόνιμα από έναν άνθρωπο που είχε αγοράσει τα δέντρα συγκεκριμένα για να μπορεί να συνεχίσει να περιμένει τα σωστά.
Ο καμβάς φιλοξενείται σήμερα στο Μουσείο Ορσέ. Στεκόμενος μπροστά του, το πράγμα που εκπλήσσει τους ανθρώπους είναι πόσο λίγο από αυτό είναι σχέδιο και πόσο πολύ είναι πίεση. Τίποτα δεν περιγράφεται. Τίποτα δεν είναι προσεκτικά περιγραμμένο. Ολόκληρη η εικόνα είναι ασκούμενη δύναμη, και ακόμα, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, φαίνεται ότι πρόκειται να κινηθεί ξανά.
Περισσότερα από αυτή τη συλλογή
Φέρτε αυτόν τον πίνακα στο σπίτι
Επιλέξτε ένα χειροποίητο λάδι σε καμβά για αυθεντική πινελιά ή μια εκτύπωση αρχειακού καμβά για καθαρή εικόνα μουσείου. Κάθε μέγεθος διατηρεί τις αρχικές αναλογίες.
Δείτε το έργο & τις επιλογές
Περαιτέρω ανάγνωση
Επαληθεύστε το πρωτότυπο στο Musée d'Orsay αρχείο συλλογής και συνεχίστε με τα σχετικά έργα στον κατάλογο.